Ochota - Szczęśliwice


Mapa
Budżet Zdrowie Edukacja
Infrastruktura Aktywności Podwórko Sport
Kultura Bezpieczeństwo



Wieś Stenclewice powstała w XV lub XVI w. W 1580 roku, znana także jako Stanclewicze, była wsią szlachecką położoną w powiecie warszawskim ziemi warszawskiej województwa mazowieckiego. Do folwarku Stenclewskich pod koniec XVI w. należały 4 zagrody i 3 łany ziemi. W tym czasie wieś leżała nad Sadurką, której pozostałością po zmianach hydrologicznych jest Potok Służewiecki i staw Sadurka, jak również Glinianki Szczęśliwickie. W XVII w. wieś przeszła na własność kanclerza wielkiego koronnego i prymasa Andrzeja Leszczyńskiego i wojewody mazowieckiego Stanisława Warszyckiego. W 1827 roku wieś liczyła 7 domów i 54 mieszkańców. Wieś, leżąc pod granicami Warszawy (w ówczesnych miarach – 5 wiorst), była niszczona podczas walk o nią, m.in. w trakcie insurekcji kościuszkowskiej. Następnie na północnym krańcu Szczęśliwic znajdowała się Reduta nr 54, zwana Redutą Ordona, ze względu na opisujący ją poemat Mickiewicza, zniszczona podczas szturmu Warszawy w 1831 r. Potem, w latach 80. XIX w. w pobliżu wybudowano Fort Szczęśliwice, będący elementem rosyjskiego założenia Twierdzy Warszawa. W tym czasie na Szczęśliwicach istniały wyrobiska gliny i cegielnie braci Oppenheimów oraz zakłady ogrodnicze Wilmana. Choć fort pełnił krótko swoją zasadniczą funkcję, jego istnienie, a zwłaszcza konieczność łatwego kontaktu z kolejnym umocnieniem na Rakowcu, jak również potrzeby pozyskiwania gliny do cegielni, wykluczały regularną i trwałą zabudowę wsi. Więcej domów powstało wzdłuż drogi na południowy zachód od pierścienia umocnień, której śladem następnie została ulica Włodarzewska, a na jej krańcach powstały zaniedbane Budki Szczęśliwickie. W 1900 r. na Szczęśliwicach odkryto ślady prehistorycznego osadnictwa. Był to wyposażony w narzędzia grób z około 3500–3000 r. p.n.e. (kultura pucharów lejkowatych). Pod koniec XIX w. wieś i osada przycegielniana miały zmienną liczbę ludności, zależną od możliwości zatrudnienia w miejscowych zakładach. Funkcjonowała w niej szkoła początkowa ogólna. Szczęśliwice i Rakowiec należały wówczas do gminy Pruszków, a jej wierni katoliccy do parafii służewskiej. Rakowiec już w 1916 roku został włączony do Warszawy, od 1917 roku do jej XXIII Komisariatu, przy czym do tej wsi należały wówczas znaczne tereny dzisiejszego obszaru MSI Szczęśliwice.

W dwudziestoleciu międzywojennym Szczęśliwice wchodziły w skład gminy Skorosze. Liczyły wówczas kilkuset mieszkańców, w dużej mierze zajmujących się ogrodnictwem lub cegielnictwem. W tym czasie pełniły już rolę przedmieść Warszawy – mieszkańcy Szczęśliwic pracowali w metropolii, a mieszkańcy Warszawy korzystali rekreacyjnie z glinianek szczęśliwickich. Na otwartych przestrzeniach Szczęśliwic od czasu do czasu stacjonowały również tabory cygańskie. Na krańcu Szczęśliwic, przy linii kolejowej nr 1 w 1929 r. wybudowano stację postojową Szczęśliwice. Już wcześniej, w 1927 r. otwarto stację EKD Szczęśliwice (później Warszawa Szczęśliwice) oraz Stadion. Nazwa drugiej stacji nawiązywała do budowy stadionu o standardzie olimpijskim na terenie fortu, którą zaniechano na rzecz budowy Stadionu Wojska Polskiego na Ujazdowie, budując strzelnicę bractwa kurkowego. Równocześnie we włączonej już do Warszawy części późniejszych Szczęśliwic rozwijał się region ulicy Opaczewskiej. Na skrzyżowaniu z ul. Szczęśliwicką powstała stacja EKD Granica Miasta, a w latach 1928–1930 naprzeciwko wlotu ulicy Piotrkowskiej wybudowano zajezdnię tramwajową „Rakowiec”. W 1935 roku podczas wydobywania gliny na terenie Szczęśliwic znaleziono zęby kopalnego nosorożca Mercka. Niedługo przed wybuchem II wojny światowej sołectwo Szczęśliwice włączono do nowo tworzonej gminy Okęcie. Wojna przyniosła kolejne zniszczenia wsi[12], a szczególnie duże straty doznały okolice ulicy Opaczewskiej, która była punktem oporu podczas obrony Warszawy. Następnie zaś fragment włączony już do miasta doświadczył Rzezi Ochoty.

Po wojnie rozebrano szczątki zajezdni tramwajowej, a ówczesny Rakowiec włączono do dzielnicy Warszawa-Zachód. Na tereny przy granicy Warszawy i Szczęśliwic zwożono odpady, formując z nich usypiskową górkę. Glinianki przekształcono w staw rekreacyjny, a na obszarze tym utworzono w 1961 roku Park Szczęśliwicki. W roku 1951 gmina Okęcie została włączona do Warszawy jako część nowo powoływanej dzielnicy Ochota. W 1954 r. zmieniono nazwę głównej ulicy tradycyjnie ujmowanych Szczęśliwic z Solipsowskiej na Włodarzewską. W latach 50. XX w. pomiędzy ulicami Pawińskiego i Bohaterów Września zgodnie z projektem Bohdana Pniewskiego przewidywano budowę socrealistycznego osiedla Ochota II (osiedle Ochota I znajduje się po północnej stronie ulicy Bitwy Warszawskiej 1920 r.) dla 43 000 mieszkańców. Na rogu ul. Grójeckiej i Dickensa miał stanąć wieżowiec stanowiący najwyższy punkt osiedla, a naprzeciwko niego (na terenie obecnego obszaru MSI Rakowiec) zaprojektowano centralny plac osiedla, podczas gdy jeszcze dalej na wschód miało powstać monumentalne centrum społeczno-kulturalne (teatr i dom społeczny). Osiedle to miało być zachodnią bramą Warszawy, a głównymi osiami miały być ulice Grójecka i Dickensa. Prace budowlane rozpoczęte w połowie lat 50. szybko przerwano, wznosząc tylko nieliczne budynki, a w zamian w latach 60. wybudowano prefabrykowane bloki osiedla Szosa Krakowska dla 25 000 mieszkańców (projekt: Bohdan Pniewski, Leszek Kołacz i Witold Parczewski). Następnie w rejonie Szczęśliwic powstało wiele mniejszych osiedli mieszkaniowych. W tym czasie przemianowano Elektryczne Koleje Dojazdowe na Warszawską Kolej Dojazdową, zmieniając również ochocki przebieg jej trasy na zbliżony do głównej linii kolejowej. Tory starego odcinka prowadzące ul. Drawską rozebrano w latach 1975–1976. W 1999 roku przy ul. Włodarzewskiej 54 rozpoczęto budowę kościoła św. Grzegorza Wielkiego, w którym rok później erygowano parafię obejmującą historyczny obszar Szczęśliwic. Na początku lat 90. XX w. w planach zagospodarowania terenu przewidziano, że rejon Alej Jerozolimskich będzie jednocześnie pasem napowietrzającym i obszarem inwestycyjnym. Rozwój inwestycji sprawił, że ta pierwsza funkcja znacząco osłabła. Część osiedli powstałych na początku XXI w. bywa określana jako elitarne.